Zeist Lokaal reageert op het coalitieakkoord: "Alles willen, is niets kiezen."

Namens Zeist Lokaal reageerde fractievoorzitter Tijmen Visser op het hoofdlijnenakkoord van de coalitie. Dit gebeurde tijdens de fractievergadering van 26 mei met de onderstaande reactie.

Vanavond staan we stil bij een bijzonder moment. Een moment dat, ik zal eerlijk zijn, voor Zeist Lokaal ook een beetje pijnlijk is. Als tweede partij van deze gemeente — en naast Volt de enige partij in deze zaal die daadwerkelijk een zetel heeft gewonnen — zijn we met chirurgische precisie buiten de coalitie gehouden. Voorzitter, dat voelt een beetje alsof je op een verjaardag binnenkomt, je hebt er zin in, je netjes hebt aangekleed en de grootste taart meeneemt, maar bij het binnenlopen van de huiskamer te horen krijgt dat de kring al vol zit. En wij mogen op de gang blijven staan.

De verkenner en de onderhandelaars deden destijds bij het debat met de verkenner een sympathieke handreiking: "Breng jullie inbreng en zoek de verbinding". Voorzitter, wij hebben als fractie een uitgebreide, constructieve reactie ingestuurd met onze visie. Zeg maar: we hebben cadeautjes neergezet om uit te pakken. Maar nadat onze brief was verstuurd, leek de coalitie de deur direct weer te hebben dichtgegooid. Pas in het concept-akkoord konden we zien welke cadeaus er daadwerkelijk zijn uitgepakt en gebruikt. We mochten daarna nóg een keer ons zegje doen, maar daar hebben we vriendelijk voor bedankt. Ik heb het formatieproces nauwgezet gevolgd, maar het leek soms wel op de Slotlaan tijdens de zoveelste herinrichting: het duurde veel langer dan verwacht, niemand wist precies welke kant we op gingen, en uiteindelijk is het resultaat vooral... heel veel grijs.

En voorzitter, was het niet veel beter geweest als de raad dit akkoord straks écht formeel mag vaststellen, in plaats van het alleen ter kennisgeving te delen? Een ronde tafel en een breed debat vooraf was in onze ogen verstandiger geweest, en passend bij Zeist.

Het hoofdlijnenakkoord kan op veel punten best onze goedkeuring hebben, maar wat we natuurlijk missen is het hoe. Want het merendeel zijn echt mooie en goede dromen voor Zeist, maar hóé het moet gebeuren en met welke financiële middelen blijft een raadsel. Er is geen doorrekening gemaakt. Kijk alleen al naar de keuze; wel of geen OZB-verhoging? 

De opmerking hierover blijft uiterst vaag. Ik citeer het akkoord: “We zien een OZB-verhoging niet als doel op zich, maar lastenverhoging kan onderdeel uitmaken van het sluitend krijgen van de begroting." Kortom: vaagheid alom. 

Uiteraard kijken wij uit naar het uitvoeringsprogramma, en we zijn blij met de — op het oog — uitgestoken hand om hierin mee te denken.

Voorzitter, dit akkoord is wat ons betreft een enorme brei van wensen waarvan bij voorbaat al helder is dat het onrealistisch is. In de fractie kwam de term 'Sinterklaaslijstje' stiekem al voorbij. Projecten worden nu al doorlopend opgeschoven bij een gebrek aan bijvoorbeeld bemensing of financiën. Daarom daag ik de coalitie uit: welke 3 onderwerpen krijgen van u prioriteit dan wel zekerheid op uitvoering? Want alles willen, is niets kiezen. Evalueer het vorige uitvoeringsprogramma goed en probeer ervan te leren.

Dan even op de inhoud, voorzitter.

Kijken we naar het woonbeleid, dan zien we dat de coalitie blind vasthoudt aan de regionale bouw van 4.000 woningen. Zeist Lokaal herhaalt wat we in onze eerdere brief al schreven: bouw primair voor de bestaande woningvraag van onze eigen Zeister inwoners. Wij willen een gemeentebrede voorrangsregeling voor sociale huur- en betaalbare koopwoningen voor onze eigen inwoners en mensen met een sociaaleconomische binding met Zeist. 

Nee, wij vragen niet om een hek om Zeist, wij vragen wél om het belang van de Zeister woningzoekenden serieus mee te nemen. 1300 25+ers wonen nog bij hun ouders thuis. Waarom durft deze coalitie die concrete bescherming voor de Zeistenaar niet op te nemen? Voor wie gaan we nu eigenlijk bouwen?

Dat brengt me bij het sociale beleid. Er staat een plan in voor een 'schone lei' bij schulden: een sympathiek idee, maar we moeten oppassen dat dit niet werkt als een stimulans om schulden te máken, omdat de overheid het toch wel oplost. Laten we jongeren aan de voorkant voorlichten om uit te kijken met creditcards en flitskredieten. Preventie in plaats van pleisters plakken!

Ook op het gebied van leefomgeving rammelt het. De coalitie wil vergunningen en procedures versnellen. Hoe en op welke termijn dan? En hoe zit het met de wettelijke kaders voor inwoners om bezwaar te maken? In dit hele akkoord worden, vinden wij, de wijkverenigingen gemist. Het 'warme midden' van Zeist wordt vergeten. U schrijft dat u levendige plekken in de wijken wilt creëren, maar waarom haalt u dan De Egeling weg, terwijl dat juist zo’n vitaal punt in de wijk is?

En over kapitaalvernietiging gesproken: u kondigt een nieuw 'Huis van Cultuur' aan op de Markt. Wij blijven ons afvragen, wie wil dit nu echt? Vergroenen en gezelliger maken van de markt kan zeker zonder sloop van de Klinker. Zeist Lokaal herhaalt haar standpunt: sloop De Klinker niet voor een onnodig groot cultuurpaleis, maar kies voor slimme renovatie!. En waar zijn de concrete garanties voor de bereikbaarheid tussen de kernen? Waar is de versterking van de lokale wijkverenigingen die het échte werk verzetten in Austerlitz of Den Dolder? En waar is de échte aandacht voor de wijken zoals Zeist-West? Waar is een project om een buurt als Nijenheim een boost te geven? We hopen dit echt terug te zien in het uitvoeringsprogramma.

Hetzelfde geldt voor het groen. 'Groen' is, ook weer zo benoemd in dit akkoord, een verfkleur, maar waar is de biodiversiteit, de ecologische verbindingen en de faunapassages? Bedrijventerreinen vergroenen is leuk, maar waarom enkel daar, terwijl we in de wijken kostbaar groen verliezen? En 'meer aandacht voor bomen' is prima, maar wij willen een keiharde, verplichte compensatieregeling bij kap. 

Voorzitter, gaan wij daarom overal tegenstemmen? Nee. Want we zien dat u goede dingen uit onze brief heeft overgenomen, zoals het concreet benoemen van een burgerberaad, de situatie met betrekking tot het Kamp van Zeist — hoewel het thema asiel en migratie verder niet wordt benoemd en er lijkt een vreemde splitsing in de portefeuilleverdeling te zijn — en het onderzoeken van het gratis bibliotheekabonnement. Maar maak het dan ook concreet! En als u echt in verbinding wilt staan met de raad: geef ons dan tijdig geprioriteerde informatie, werk met een duidelijke langetermijnagenda en betrek inwoners, ondernemers én raad.

Onze hand blijft uitgestoken. Want de verkiezingsuitslag was kraakhelder: de inwoner moet centraal staan. We bedoelen daarmee: de inwoners betrekken, het liefst voordat de eerste pennenstreek is gezet. Zowel de woningzoekende als de huidige omwonende en misschien wel bezwaarmakers; participatie is een must. Laten we de kring groter maken, zodat ook de oppositie, de inwoners, de ondernemers en andere belanghebbenden een stukje van de taart kunnen krijgen. 

Zeist Lokaal zal als grootste oppositiepartij een koers varen die constructief is waar het kan, maar vlijmscherp waar het moet. In dat kader, voorzitter, toch een puntje van verbazing over de grootste partij, PRO Zeist. Het is toch opvallend dat de grootste partij geen wethouder uit onze eigen prachtige gemeente heeft kunnen leveren?

Begrijp me niet verkeerd: we heten mevrouw Deldjou-Fard van harte welkom in Zeist. Maar het roept wel vragen op over het "Zeister gevoel". Het is een beetje alsof je in een kroeg op de Slotlaan een echt Zeister Slotbier Blond bestelt, maar vervolgens een Lemon Radler van de Kromme Haring krijgt ingeschonken. Het smaakt vast prima, zeker met dit weer, maar het is niet helemaal wat er op de menukaart stond. Wij hopen oprecht dat het lokale gevoel niet verloren gaat. Want gaat het bij deze coalitie straks om het partijbelang, of om wat goed is voor de inwoners van Huis ter Heide tot aan de Clomp en van Kerckebosch tot Bosch en Duin?

Dan over participatie, voorzitter. Laten we stoppen met de participatieladder te gebruiken als een keukentrapje om alleen even snel de ramen te zemen. Laten we hem gebruiken om naar een hoger niveau te klimmen. Hoe gaaf zou het zijn als we over vier jaar kunnen zeggen dat coproduceren niet een hip woord in een handvat is, maar echt in ons Zeister DNA zit? De aanzet lijkt in het hoofdlijnenakkoord te staan, dus de eerste stap op de spreekwoordelijke ladder is gezet. 

En wij vragen deze coalitie daarom: kies scherper, wees eerlijk over wat wel en niet kan, en zorg dat elk voorstel door de Zeister keuring komt: uitvoerbaar, betaalbaar en gedragen door inwoners en ondernemers. Wij willen daaraan meewerken, voorzitter. Wij wensen het nieuwe college oprecht succes. Maar weet wel: we worden uw schaduw. We blijven kritische vragen stellen en we zullen voorstellen pas laten passeren als ze echt door de Zeister keuring komen. 

En als warm welkom aan mevrouw Deldjou-Fard in onze mooie gemeente, en ter inspiratie voor het gehele nieuwe college, overhandigen wij de wethouders vanavond graag een tastbare herinnering aan onze ambities.

Voor wethouder Deldjou-Fard hebben we een echt Zeister Slotbiertje. En voor álle wethouders hebben we een fotolijstje meegenomen, met daarin een afbeelding van de participatieladder. Hang hem in uw werkkamer, zouden wij zeggen, zodat u er dagelijks aan herinnerd wordt waar we het in Zeist écht voor doen: samen mét de inwoners.

Dank u wel. Lees meer over onze reactie op het hoofdlijnen akkoord via: Gemeenteraad Zeist neemt kennis van Hoofdlijnenakkoord - Al het nieuws uit Zeist en omstreken.

Fractievoorzitter Tijmen Visser vraagt de coalitie 'hoe' ze alle plannen willen verwezenlijken    Foto: René Borkent