top of page
Zoeken

Houd Zeist betaalbaar - bijdrage Zeist Lokaal

6 dagen geleden
8 minuten om te lezen

Tijdens de algemene beschouwingen op 29 oktober zette Zeist Lokaal een duidelijke koers neer: constructief waar het kan, kritisch waar het moet. Bij de bespreking van de begroting 2027 vroegen wij aandacht voor gezonde gemeentefinanciën, betaalbare woonlasten en concrete keuzes die onze inwoners vooruithelpen.


Hieronder lees je onze volledige bijdrage van onze fractievoorzitter:

Deze afbeelding is gemaakt met behulp van AI.


Voorzitter,

“Je kunt pas vooruit als je weet waar je vandaan komt”. Met dit citaat wil ik vandaag beginnen. Deze wijze woorden komen van Jaap Pilon. Meneer Pilon was oud-wethouder, namens een lokale partij, in Veenendaal en overleed afgelopen zomer. En persoonlijk nog veel belangrijker, hij was mijn docent maatschappijleer in de laatste jaren van de middelbare school. Hij was het die mij het mooie en ingewikkelde van politiek heeft uitgelegd en de passie voor het lokale. 

Als je weet waar je vandaan komt, kun je vooruit dus. 


En waar komen we vandaan? Eerder dit jaar, bij zowel de kadernota als bij de installatie van dit college, heb ik namens Zeist Lokaal een belofte gedaan. We zeiden: wij varen een constructieve koers waar het kan, maar we zijn vlijmscherp waar het moet. En we beloofden uw schaduw te worden. Welnu: de zon schijnt door de ramen van deze raadszaal, de begrotingsstukken liggen op tafel, en uw schaduw is aanwezig!

Vandaag behandelen we de begroting 2027 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma tot 2030. Twee dikke boekwerken vol vergezichten. Dank aan het ambtelijk apparaat voor het opleveren van alle documentatie. Achter alle ambities gaat een financiële werkelijkheid schuil waar onze fractie zich ernstige zorgen over maakt. Want als we de getallen en plannen ontleden, vallen ons drie dingen op: een soms vreemde manier van kijken naar de financiën, en het doorschuiven van de rekening naar een deel van onze eigen inwoners en het bijzonder gebruik van incidentele middelen.


Voorzitter, laten we meteen naar het grootste uitdaging van deze begroting gaan: het zogeheten ‘ravijnjaar’ en de meerjarencijfers.

Het college presenteert voor 2027 een kleine plus van 1,4 miljoen euro. Applausje waard, zou je denken. Maar wie één pagina verder bladert, ziet het ravijn waar we met open ogen op afstevenen:


Vanaf 2028 keldert onze begroting naar een structureel gat van ruim 7 miljoen euro per jaar. Zeven miljoen in 2028, bijna zeven miljoen in 2029, en ruim zes komma drie miljoen in 2030.


Ik had u eerder meegenomen in de kringverjaardag waarbij wij als oppositie op de gang mochten wachten. Nu zien we dat het feestje gewoon doorgaat, de taart staat klaar. Sterker, er lijkt taart in overvloed. Maar kun je wel een feestje geven als je weet dat de rekening later komt?


Voorzitter, als een Zeister ondernemer of een gezin aan de keukentafel zijn boekhouding zo inricht dan staat binnen de kortste keren de deurwaarder op de stoep. De primitieve begroting sluit optisch, maar structureel staan we al vanaf volgend jaar diep in het rood.


En dat brengt mij direct bij onze andere bezwaren op de begroting: een flink aantal ideeën uit het uitvoeringsprogramma en nog meer de dekking van het uitvoeringsprogramma vanuit het RIOZ daarvoor en de stijgende lastendruk voor een deel van onze inwoners via een forse OZB verhoging.


Kijk naar het Uitvoeringsprogramma. Dat kost exact 7,0 miljoen euro. En hoe dekt het college dat af? Door een woeste greep uit de RIOZ. Een reserve waar nog krap 7,2 miljoen in zit. Met één pennenstreek jassen we 97% van ons spaargeld erdoorheen voor nieuw beleid, onderzoeken en pilots. Er blijft nog een schamele 200.000 euro over voor de raad. Het college nodigt de raad formeel uit om met eigen raadsinitiatieven te komen, maar stelt er direct bij dat de dekking gezocht moet worden in het kleine restje van de RIOZ (€ 214.000) én dat het anders ten koste gaat van het centrale 'uitwerkingsbudget'. Zet het college de raad hiermee niet op voorhand financieel buitenspel bij het stellen van eigen raadsprioriteiten? 


En als klap op de vuurpijl parkeert het college in 2029 en 2030 doodleuk ruim 1,6 miljoen euro aan 'uitwerkingsbudgetten'. Een blanco cheque uit de RIOZ-spaarpot om straks mogelijke vervolgacties uit al die onderzoeken te betalen. Ruim 1,6 miljoen reserveren voor beleid dat nog niet eens bedacht is, terwijl de raad genoegen moet nemen met een schamele twee ton! Is dit noodzakelijk en wenselijk? Graag toelichting.


Wat ons ook dwarszit is dat we met elkaar hebben afgesproken dat het RIOZ incidentele zaken kan dekken. Maar helaas zijn er toch echt meerdere zaken te vinden die structureel van aard kunnen of zullen worden. Denk aan de inzet van extra personeel bijvoorbeeld. Dit lijkt ons geen goed rentmeesterschap. Is het college het met ons eens dat er soms sprake is van niet-incidentele plannen?


En wie draait er uiteindelijk voor op? Dat is de Zeister inwoner. In het hoofdlijnenakkoord bleef u vaag over de OZB. Nu zien we het resultaat. Onze lokale belastingcapaciteit zit al op 107% van het landelijk gemiddelde — wat de provincie letterlijk labelt als de 'meest risicovolle categorie'! Dit raakt niet alleen de hoogste inkomens, maar juist de Zeistenaar met een modaal salaris, de administratief medewerker, de onderwijsassistent, de controller in het MKB of de gepensioneerde met een nauwelijks geïndexeerd pensioentje. Allemaal mensen voor wie de laatste jaren de kosten door het dak gaan. Onze inwoners betalen zich al scheel aan woonlasten. Om nog maar te zwijgen over alle andere hoog opgelopen kosten als energie, brandstof of boodschappen. En de gemeente knalt de OZB gewoon omhoog. Ik hoop dat de VVD wel de veilige straten waar kan maken. 


Zeist Lokaal trekt hier een harde streep. De inwoner is geen pinautomaat (of zoals de VVD het altijd noemt, melkkoe) voor ambities die financieel uit de bocht vliegen!

Waarom kiest het college niet voor echte keuzes aan de uitgavenkant en kijkt het naar de eigen organisatie?


Tijdens het debat over het coalitieakkoord en bij de Kadernota heb ik het gevraagd: kies uw drie prioriteiten. In plaats van scherpe prioriteiten zien we in het uitvoeringsprogramma een parade aan hobby’s, frivoliteiten en proces budgetten:

  • 25.000 euro per jaar om kunstenaars te laten meedenken over taaie maatschappelijke vraagstukken; (bladzijde 51)

  • 30.000 euro voor een pilot relatietherapie; (bladzijde 38)

  • We gaan ambtelijk regelen dat dierenartskosten worden toevoegen aan de Geld-Terug-Regeling; Kostenneutraal (bladzijde 32);

  • Dik 360.000 euro voor een dementievriendelijke proefwijk; (bladzijde 60)

  • En 25.000 euro aan De Bilt voor onderhoud aan een fietspad op hun grondgebied. (bladzijde 18)

  • De gemeente wil zich zelfs bemoeien met laptops en ouderbijdragen op scholen — een taak van onderwijsinspectie en medezeggenschapsraden! (bladzijde 41 en 42)

  • En kijk naar het minimadashboard: eerst bouwden we zelf zeist.nl/enjij, nu gaan we dat evalueren én trekken we 20.000 euro uit om opnieuw te onderzoeken of de markt het toch niet kan doen. Eerst zelf het wiel uitvinden en nu weer opnieuw studeren; hoezo kostenbeheersing? (bladzijde 30)

"Voorzitter, dit zijn stuk voor stuk best sympathieke plannen. Maar is dit écht de kerntaak van de gemeente?


Terwijl we in het Uitvoeringsprogramma tonnen reserveren voor dit soort wensen, en in de begroting miljoenen zien gaan naar het aanpassen van onze eigen werkomgeving en de publiekshal in het gemeentehuis, moeten onze inwoners het buiten doen met een schraal 'gewogen basisniveau'. Voor het structureel onderhoud aan onze wegen, straten en stoepen staat in deze begroting amper 1,2 miljoen euro begroot!

Vindt het college dit nou echt de juiste balans: wél volop geld voor ambtelijke huisvesting en wensenlijstjes, maar een sober regime voor het asfalt en de stoeptegels waar onze inwoners dagelijks overheen moeten?

Graag toelichting hierop! 


Voorzitter, wij worden als raad gevraagd in te stemmen met het uitvoeringsprogramma. Zoals ik tijdens de ronde tafel al aanhaalde, een raar staatsrechtelijk fenomeen en uiterst uniek in Nederland. Instemmen met een UVP, wat van het college is, klopt ons inziens in tegen het duale stelsel. Kan het college toezeggen dat het UVP voortaan buiten de begroting kan blijven en zijn zij het met ons eens dat het eigenlijk best gek is? Eventueel overweeg ik nog dit via een motie te vragen voor de toekomst.


Voorzitter, dat brengt me verder bij het Sociaal Domein. Goed voor ruim 130 miljoen euro aan uitgaven, meer dan de helft van onze hele begroting!

Het college hoopt de oplopende zorgkosten te bezweren met een 'nieuwe veranderlogica' en de 'beweging naar de voorkant': meer preventie, buren die elkaar helpen en verwijzen naar vrijwilligers. Voorzitter, begrijp ons niet verkeerd: investeren aan de voorkant en in buurthuizen heeft onze volle steun. Maar financieel beleid gebaseerd op de aanname dat preventie en algoritmes miljoenen aan zorgkosten zouden schelen, is wel spelen met vuur. Wat is uw Plan B als de praktijk weerbarstiger blijkt en de wachtlijsten voor acute jeugdhulp juist toenemen? Gaan we dan op eén of andere manier nóg meer bezuinigen op de zorg, of leggen we wéér een verhoogde OZB-aanslag op de mat?


Voorzitter, Zeist Lokaal zou Zeist Lokaal niet zijn als we niet met constructieve, concrete zaken komen. Wij houden vast aan de drie pijlers die we bij de Kadernota hebben neergelegd:

1. Versterk de lokale democratie en échte participatie.

Luister naar buiten! Ga vaker deur-aan-deur. En als iets in de praktijk niet werkt: wees mans genoeg om beleid terug te draaien. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Blij is Zeist Lokaal te zien dat er 165.000 euro is gereserveerd voor een burgerberaad/participatie. Helaas alleen voor 2027. Heeft het college al een idee waar dit over moet gaan? Of zal dit zoals we eerder gedaan hebben een burgerberaad worden om te zien waar we de broekriem kunnen aantrekken, vergelijkbaar met de IAC van een aantal jaar terug?

2. Groen is ons goud, maar maak het concreet.

En wees duurzaam. Renoveer De Klinker slim, bespaar daarmee miljoenen en investeer die deels in het vergroenen en leefbaar houden van onze wijken, zoals Zeist-West en Vollenhove! Want leefbare en groene wijken, dat is wat onze inwoners elke dag zien, zich aan storen bij slecht onderhoud en zich druk over maken.

En dan nog een vraag in het kader van ‘groen’. Het onderdeel "Streng tegen vervuiling". Daar staat in de tekst een enorme relativering: ‘strenger controleren is beperkt mogelijk vanwege het regionaal toezicht en handhavingsbeleid.’. Stoere taal over streng handhaven tegen vervuilers, maar we kunnen het niet doen vanwege regionale afspraken? Waarom nemen we het dan toch op in het uitvoeringsprogramma? Doen we hier dan niet te veel; geen daden maar wel woorden? 

3. Bouwen, maar voor wíé bouwen we eigenlijk?

Geef onze eigen starters en senioren een eerlijke kans op een dak boven hun hoofd in hun eigen vertrouwde dorp! We kijken reikhalzend uit naar de nieuwe huisvestingsverordening en denken graag mee over goede oplossingen voor onze Zeister inwoners.


Voorzitter, ik rond af met een welgemeend compliment aan wethouder Wassink: het bankje bij het Slotstuk staat er weer! Een fijne plek voor rust en ontmoeting voor onze ouderen. Een klein gebaar, maar het toont oog voor de menselijke maat.

Laten we diezelfde nuchterheid toepassen op deze begroting. Laten we de tering naar de nering zetten. Schrappen in de overbodige onderzoeken en nota's. Ontzie de RIOZ-spaarpot en laat de OZB niet escaleren.


Want voorzitter, ik begon met de woorden van Jaap Pilon: je kunt pas vooruit als je weet waar je vandaan komt. Als Zeist weten we heel goed waar we vandaan komen: uit een traditie van financiële degelijkheid, nuchterheid en zorg voor elkaar. Alleen als we dat fundament bewaken, kunnen we samen écht vooruit.

Zorg daarom dat ieder voorstel dat hier straks ligt slaagt voor de enige toets die werkelijk telt: de Zeister keuring — betaalbaar, uitvoerbaar en gedragen door onze eigen inwoners!


Ow, en als we dan de Koning vragen langs te komen, laat hem dan wel zijn eigen taart meebrengen!!

Dank u wel.

 
 
 

Opmerkingen


bottom of page